***

Aby upamiętnić to jakże ważne wydarzenie, jakim jest Jubileusz 80-lecia istnienia naszej Spółki, Huta Stalowa Wola S.A., wraz z wydawnictwem Sztafeta, przygotowuje specjalne "Wkładki Jubileuszowe".
Zapraszamy Państwa do zapoznania się z kolejnymi numerami dodatku.

Numer I    

Numer II  

Numer III  

***

 

80 lat tradycji

 

Wielkie plany zatrzymane na lata…


Plan budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego, powstały z inicjatywy wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego, przyjęty przez Sejm w lutym 1937 roku, zapoczątkował proces tworzenia własnego potencjału obronnego ówczesnej Rzeczypospolitej. W widłach Wisły i Sanu, gdzie ustanowiona została siedziba Zakładów Południowych, w ciągu niespełna 800 dni, które upłynęły od ścięcia pierwszej sosny pod budowę zakładów do uroczystego ich otwarcia dokonanego przez Prezydenta Ignacego Mościckiego, powstał stalowowolski ośrodek przemysłowy. Wraz z nim, na terenach Puszczy Sandomierskiej urosło osiedle pracownicze, któremu nadano nazwę Stalowa Wola. Tak powstały podwaliny dzisiejszej Huty Stalowa Wola i miasta Stalowa Wola.
Już w 1938 roku w stalowowolskich Zakładach rozpoczęto montaż i testy haubicy polowej kal. 100 mm. Od tego właśnie wydarzenia liczona jest historia dzisiejszej HSW.
W 1939 roku docelowe roczne zdolności produkcyjne Zakładów Południowych określano na 480 dział polowych kal. 75 i 100 mm, 48 dział kal. 105 mm, 72 działa kal. 155 mm, 16 luf dział kal. 75 mm, 32 lufy dział kal. 100 mm, 12 luf dział kal. 155 mm oraz bliżej nieokreślone liczby luf do działek 37 i 40 mm (za J. Reszczyński – „Dzieło ludzi o STALOWEJ WOLI”).
Od uroczystości otwarcia – 14.06.1939 roku, do dnia wybuchu wojny, nie zdołano uruchomić wszystkich założonych programów produkcyjnych.
Bez względu na bieg historii, już od początku istnienia, HSW była zaliczana do grona strategicznych ogniw polskiego przemysłu, pozostając tym samym w bezpośrednim związku z polityką gospodarczą i obronną państwa.

Potencjał poza kontrolą…


 
Od października 1939 roku niemieccy specjaliści przejęli kontrolę nad Zakładami Południowymi, a od czerwca 1940 roku działały one już pod nazwą „Stahlwerke Braunschweig – Werk Stalowa Wola”. Potencjał fabryki w okresie II wojny światowej wykorzystywany był do celów strategicznych III Rzeszy, a w momencie opuszczenia Stalowej Woli przez Niemców (1 sierpnia 1944 roku) ok. 20% wartości Zakładów Południowych zostało bezpowrotnie utracone.

Nowe otwarcie...



Zakłady Południowe powtórnie oficjalnie uruchomiono 5 stycznia 1945 roku.
Kompleks infrastruktury skupionej wokół Zakładów Południowych wraz z osiedlem Stalowa Wola w dniu 1 kwietnia 1945 roku uzyskał prawa miejskie.
Kolejne 5 lat było okresem podejmowania prac nie związanych z produkcją specjalną, gdyż po latach wojny armia nie zgłaszała potrzeb rozbudowy potencjału obronnego.

20 marca 1948 roku, w dziesiątą rocznicę powstania, na wniosek załogi Zakłady Południowe otrzymały nową nazwę – Huta Stalowa Wola.

Podjęcie produkcji specjalnej w postaci sprzętu dla artylerii na licencji ówczesnego ZSRR nastąpiło w latach 50-tych minionego stulecia. Armaty przeciwlotnicze, armaty czołgowe, działa holowane i ciągniki artyleryjskie to zasadnicze produkty wytwarzane w HSW w latach 50-tych i 60-tych, przeznaczone głównie na eksport na rynki wschodnie. Na szczególną uwagę zasługuje rozpoczęta w 1957 roku produkcja armaty D-10 przeznaczonej do najpopularniejszych na świecie, po II wojnie światowej, czołgów T-54/55. Te produkowane w Polsce czołgi, wyposażane w kompletne działa lub lufy z HSW trafiały na rynki zagraniczne, kreując jednocześnie popyt na części zamienne. Kolejne wersje D-10 pozostawały w ofercie HSW aż do przełomu lat 80 i 90 ubiegłego stulecia.

Wraz z rozwojem HSW postępował rozwój infrastruktury miasta Stalowa Wola.

Lata 60-te i 70-te to czas wprowadzenia do produkcji i sprzedaży eksportowej, morskiej wyrzutni rakietowej przeznaczonej dla okrętów desantowych. To „kamień milowy” w historii HSW, pierwszy krok w stronę działalności zakładu w obszarze artylerii rakietowej i marynarki wojennej. Dzięki zdobytym przy tym doświadczeniom w HSW powstała lekka holowana wyrzutnia rakietowa.

W związku z przygotowaniami do produkcji bojowego wozu piechoty HSW zdobywała kolejne cenne doświadczenia produkcyjne i konstrukcyjne oraz pozyskała zaplecze infrastrukturalne w postaci nowoczesnego wydziału produkcyjnego w roku 1969. Działania te, ze względu na podejmowane wówczas na szczeblu państwowym decyzje dotyczące produkcji specjalnej, nie zakończyły się uruchomieniem produkcji, jednak wypracowany wówczas kapitał wiedzy i umiejętności, pozostał w firmie i posłużył kolejnych projektom. Wydział stał się miejscem rozwijania nowej branży produkcyjnej HSW, którą od roku 1967 były maszyny budowlane. To kolejny kamień milowy w historii HSW – wraz z rozpoczęciem działalności w tym obszarze, z dokumentacją licencyjną na amerykańskie maszyny budowlane, do firmy wkraczały zachodnie technologie, siłą rzeczy stopniowo eliminując te pochodzące z radzieckiego przemysłu zbrojeniowego.
W 1972 roku zostaje utworzony Kombinat Przemysłowy Huta Stalowa Wola, przy jednoczesnym nadaniu statusu jednostki naczelnej w Kombinacie dla HSW.

Od czasu wdrożenia licencji na lekki wielozadaniowy opancerzony ciągnik gąsienicowy MTLB i uruchomienia w 1976 roku jego produkcji seryjnej, do roku 1990 był on przedmiotem eksportu do ZSRR w ilości łącznej ok. 6500 sztuk. Po roku 1980 powstało w HSW wiele pojazdów bazujących na jego konstrukcji: gąsienicowy transporter wielozadaniowy Piast, wóz zautomatyzowanego dowodzenia obroną przeciwlotniczą Łowcza, wóz ewakuacji medycznej Lotos, transporter inżynieryjny Durian. Tak jak wiele innych, nie wymienionych tutaj, nie osiągnęły one fazy produkcji seryjnej, ale stanowiły nieoceniony kapitał wiedzy dla projektów podejmowanych w przyszłości.

Na bazie modyfikacji MTLB powstały dwa warianty podwozia pływającego Opal. Te z kolei wykorzystano w kolejnych konstrukcjach: transporterach rozpoznania inżynieryjnego Hors, wozach pogotowia technicznego Mors, transporterach minowania narzutowego Kroton, artyleryjskich wozach dowodzenia. W tym samym czasie HSW pozyskała dokumentację licencyjną na samobieżną haubicę kal. 122 mm Goździk (1976 rok) i rozpoczęła produkcję seryjną, która trwała od 1984 do 1991 roku. Eksport wyniósł ok. 73 szt. sprzedanych  do ZSRR. Na potrzeby rodzimej armii wyprodukowano 529 sztuk. Był to ostatni w HSW wyrób na bazie licencji radzieckiej, a jednocześnie ważny dla Wojska Polskiego krok w kierunku zastępowania haubic ciągnionych – artylerią samobieżną.

Olbrzymia skala produkcji specjalnej i jednocześnie, wypełnienie istniejącego już wydziału, produkcją cywilną, stanowiło przesłankę do rozbudowy zaplecza produkcyjnego. W 1979 roku oddano do użytku kompleks produkcyjny, wybudowany i wyposażony w imponującym tempie, stanowiący bazę infrastrukturalną dla realizacji produkcji specjalnej HSW (tzw. Z-5).

Okresem przełomu w działalności HSW były lata 1989 i 1990, kiedy to - po likwidacji cenzury - podjęto pierwsze próby „samodzielnego” wyjścia na rynek z produkcją specjalną.
Ze względu na nowe realia ekonomiczne i gospodarcze, nadszedł czas na rozpoczęcie procesu „uwalniania” HSW od działalności nie związanej z profilem produkcji. W warunkach gospodarki rynkowej HSW nie mogła dłużej trwać w roli centrum dla aktywności społeczno-gospodarczej podejmowanej w Stalowej Woli i regionie. Za sprawą HSW powstały bowiem w mieście i regionie i funkcjonowały przez długie lata: szpital, przychodnie, dom kultury, hotele robotnicze, zajezdnie autobusowe z taborem transportowym, stadion, domy wczasowe, przedszkola, żłobki oraz tysiące mieszkań wybudowanych dla pracowników i ich rodzin.

W 1991 roku Kombinat Przemysłowy Huta Stalowa Wola został przekształcony w Grupę Kapitałową, a Huta Stalowa Wola stała się jednoosobową spółką Skarbu Państwa. W tym samym roku uchylono przyznany HSW status przedsiębiorstwa przemysłu obronnego.

Okres 1991- 1997 to czas głębokiej restrukturyzacji HSW oraz poszukiwania drogi dla restrukturyzacji polskiej branży zbrojeniowej, czas decyzyjnego „zawieszenia” w projektach związanych z obronnością.

W okresie przypadającym po rozwiązaniu Układu Warszawskiego (po 1 lipca 1991 roku), a przed wstąpieniem do NATO (12 marca 1999), sprawy związane ze zbrojeniem armii nie były traktowane priorytetowo. Wiele propozycji produktowych przedstawianych w tym okresie przez HSW z różnych względów nie znalazło akceptacji, jednak wypracowany tą drogą zasób doświadczeń okazał się nieoceniony. Ważny był w tym aspekcie m.in. projekt hybrydowego rakietowo-artyleryjskiego zestawu przeciwlotniczego Stalagmit/Sopel, doprowadzony do etapu prototypu. Na uwagę zasługuje zarówno fakt samodzielnego budowania i  modyfikacji istniejących konstrukcji, jak też umiejętność integracji własnych rozwiązań z produktami innych wykonawców czy też pełnienie roli lidera koordynującego złożone projekty dla obronności i bezpieczeństwa.
Lata 90-te były dla HSW czasem nawiązywania współpracy biznesowej z zachodnimi producentami uzbrojenia, a tym samym – wprowadzania do firmy nowych standardów zarówno w sferze organizacyjnej, jak i produkcyjnej. Wśród ówczesnych partnerów biznesowych można wymienić m.in. szwajcarską firmę Mowag i austriacką - Steyer (prace nad kołowym transporterem opancerzonym), brytyjską – BAE Systems (działo kalibru 155 mm), szwajcarską – Oerlikon (automatyczna armata KDA).

W tym czasie HSW stawiała pierwsze kroki w kierunku wypracowania nowej jakości współpracy z wojskiem, wyrażając gotowość do dostarczania i jednocześnie przejęcia odpowiedzialności za działanie kompleksowych systemów uzbrojenia, w miejsce pojedynczych produktów czy też pojedynczych komponentów.
W ramach podwyższania jakości współpracy z polską armią w 2000 roku w ramach HSW wydzielono odrębną strukturę organizacyjną, skupiającą działalność związaną z produkcją specjalną tj. Centrum Produkcji Wojskowej.

Po „erze” dostaw do rodzimej armii MTLB oraz Goździków, w 2003 roku nastąpił długo oczekiwany przełom i HSW przekazała wojsku moździerza M98, zaprojektowany od podstaw przez stalowowolskich konstruktorów w porozumieniu z użytkownikiem finalnym. Był to pierwszy krok HSW na drodze realizacji programów zmieniających oblicze polskiej artylerii i wojsk rakietowych, którą kroczymy po dziś dzień.

Ten i kolejno tworzone nowe produkty HSW można znaleźć w obecnej ofercie „dla obronności i bezpieczeństwa”.

 

Powrót „do korzeni”


 
Dwukrotnie w latach 2000 – 2009 HSW znalazła się na krawędzi bankructwa. Z jednej strony zbyt niski poziom zamówień w ramach „produkcji specjalnej”, z drugiej – skutki światowego kryzysu gospodarczego, które dotknęły część HSW produkującą maszyny cywilne, powiązaną ściśle ze źródłem tego kryzysu leżącym w gospodarce amerykańskiej, wpłynęły na weryfikację dotychczasowego spektrum działalności. W styczniu 2012 roku sfinalizowany został proces prywatyzacji produkcji cywilnej i maszyn budowlanych, która została sprzedana chińskiemu inwestorowi.

W 2014 roku HSW weszła w skład koncernu Polska Grupa Zbrojeniowa.

***

Dziś HSW realizuje m.in. program dostaw dywizjonowych modułów ogniowych 155 mm haubic samobieżnych o kr. „REGINA” wyposażonych w nowoczesne haubice „KRAB”, wozy dowodzenia, wozy logistyczne. Pierwszy Dywizjonowy Moduł Ogniowy, złożony z 24 haubic „Krab” na podwoziu gąsienicowym i pojazdów towarzyszących (wozy techniczne, amunicyjne, remontowe, dowodzenia i dowódczo-sztabowe) przekazano do Sił Zbrojnych RP latem 2017 r. W międzyczasie, w grudniu 2016 r. zawarto największy w polskim przemyśle zbrojeniowym kontrakt na dostawę kolejnych czterech DMO „Regina”. W kwietniu 2016 r. HSW podpisała umowę na dostawy 8 Kompanijnych Modułów Ogniowych 120 mm moździerzy samobieżnych „RAK” którego główny składnik – 120 mm moździerz samobieżny, od podstaw został opracowany w HSW. Spółka dostarczy m.in. 64 moździerze samobieżne, wozy dowodzenia, remontowe, amunicyjne i rozpoznania.
„Regina” i „Rak” wykorzystują w swoich systemach łączności, zautomatyzowanego dowodzenia oraz kierowania ogniem oryginalne, innowacyjne rozwiązania polskiego przemysłu.
HSW SA w 2012 roku zbyła chińskiemu inwestorowi biznes maszyn budowlanych, kierując  potencjał na produkcję sprzętu specjalnego.
HSW dokonuje modernizacji swojego parku maszynowego i produkcyjnego. Rozbudowała lufownię osiągając zdolności do produkcji luf o kalibrach od 30 do 155 mm, w tym o długości ponad 8 metrów.

HSW jest właścicielem spółki „Jelcz”,  wytwarzającej wysokomobilne pojazdy ciężarowe różnych klas dla wojska  oraz współwłaścicielem spółki AUTOSAN.

Prace Badawczo-rozwojowe


W HSW opracowywana jest m.in. bezzałogowa wieża ZSSW-30 dla KTO „Rosomak”. HSW uczestniczy w strategicznych  dla obronności państwa programach „Wisła” i „Homar”. Jest liderem konsorcjum tworzącego pierwszy od podstaw skonstruowany w Polsce nowy pływający bojowy wóz piechoty (NPBWP) „Borsuk”.